Chuyện đặt tên xã, huyện mới trên diễn đàn Quốc hội

Truyền hình Quốc hội Việt Nam trân trọng giới thiệu những nội dung còn đầy tính thời sự của tham luận “Về vấn đề đặt tên xã, thôn, xóm” năm 1961 của đại biểu Quốc hội Hoài Thanh.

Tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá II, từ ngày 11 đến 20/4/1961 tại Hà Nội, ông Hoài Thanh, tên thật là Nguyễn Đức Nguyên (1909 - 1982) - nhà phê bình văn học, đại biểu tỉnh Thanh Hóa, đã có tham luận “Về vấn đề đặt tên xã, thôn, xóm”(*). Theo ông Hoài Thanh, “không thể vì tiện cho hành chính mà chúng ta được phép tùy tiện về nhiều mặt khác”.

Mới đây, ngày 25/5, UBND tỉnh Nghệ An đề xuất lên Ban thường vụ Tỉnh ủy chưa sáp nhập xã Quỳnh Đôi và xã Quỳnh Hậu (**). Chuyện tên mới cho một địa danh, một lần nữa đã làm nóng dư luận. Truyền hình Quốc hội Việt Nam trân trọng giới thiệu nội dung còn nguyên tính thời sự trong tham luận của đại biểu Quốc hội Hoài Thanh.

Ông Hoài Thanh và vợ - nhà báo Phan Thị Nga (1935). Tư liệu gia đình.

Về vấn đề đặt tên xã, thôn, xóm, theo ông Hoài Thanh, gắn liền với vấn đề hợp xã và chia xã. Trong những lần hợp xã và chia xã, để đặt tên cho xã mới, thường có mấy cách sau đây: Dựa vào tên các xã cũ. Ví dụ như hai xã Thượng Thuỵ và Phú Gia hợp nhất lại thành xã Phú Thượng thuộc huyện Từ Liêm (nay là quận Tây Hồ, Hà Nội - PV). Hay lấy chữ đầu hoặc chữ cuối của tên huyện mà đặt tên xã. Ví dụ các xã thuộc huyện Nghi Lộc ở Nghệ An đều gọi một loạt là Nghi Trung, Nghi Diễn, Nghi Vạn, v.v... 

Đại biểu Quốc hội Hoài Thanh. Tư liệu gia đình.

“Việc đặt những tên mới như thế này, nói chung, đều xuất phát từ một ý định tốt và riêng cách dựa vào tên huyện để đặt tên xã, không phải không có một sự thuận tiện nhất định về mặt hành chính. Nhưng cố nhiên không thể vì tiện cho hành chính mà chúng ta được phép tùy tiện về nhiều mặt khác”, đại biểu Quốc hội Hoài Thanh bình luận. 

Nhưng ngay về mặt hành chính, trong việc đặt tên mới cho xã, theo ông Hoài Thanh, cũng có những sự bất tiện, đó là: “Điều đáng tiếc nhất là đã xóa bỏ mất nhiều tên cũ” và “nói chung là một việc làm có hại, nó phạm đến vốn lịch sử, vốn văn hóa, vốn tình cảm của nhân dân”. 

Đại biểu Quốc hội Hoài Thanh (đứng giữa). Tư liệu gia đình.

Có những tên đất, tên làng từ rất lâu đã gắn liền với đời sống tình cảm, cả với đời sống kinh tế của nhân dân. Nhà phê bình Hoài Thanh cho rằng: “Những tên đất, tên làng hoặc có ý nghĩa lịch sử hoặc từ lâu đã trở nên quen thuộc với nhân dân thường có sức khêu gợi rất lớn. Những tên như thế có tác dụng giáo dục lòng yêu nước, yêu lịch sử của đất nước, yêu cảnh đẹp của quê hương”. 

Ông Hoài Thanh đọc báo Văn nghệ. Tư liệu gia đình.

Theo ông Hoài Thanh, lịch sử của nhân dân các dân tộc Việt Nam rất là hùng vĩ. Do đó, đại biểu Hoài Thanh kêu gọi chúng ta càng phải trân trọng những gì còn lại của tổ tiên người Việt Nam, mà ông gọi đó là vốn đi đường: “Trên bước tiến của chúng ta, có thể xem đó là một thứ vốn đi đường, và chúng ta càng muốn đi xa càng cần nhiều vốn. Những tên đất, tên làng đã trở nên quen thuộc từ lâu với nhân dân ta chính cũng nằm trong vốn ấy”. 

Ký hoạ chân dung ông Hoài Thanh của hoạ sĩ Lương Xuân Đoàn. Tư liệu gia đình.

Đại biểu Hoài Thanh kêu gọi Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng sẽ đặc biệt lưu ý đến vấn đề đặt tên mới cho xã và huyện. đồng thời Quốc hội sẽ yêu cầu Chính phủ cùng các cơ quan (Bộ Nội vụ, Bộ Văn hoá) “nhanh chóng có những biện pháp tích cực để bảo vệ lấy một tài sản quý báu của nhân dân”, đại biểu Hoài Thanh nhấn mạnh./.

(*) Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa khóa II: Văn kiện về kỳ họp thứ hai từ ngày 11 đến 20/4/1961 tại Hà Nội. 

(**) UBND tỉnh Nghệ An đã đồng ý với đề xuất của Sở Nội vụ tỉnh tạm dừng việc sáp nhập 2 xã Quỳnh Hậu và Quỳnh Đôi (huyện Quỳnh Lưu) trong giai đoạn 2023 – 2025. Việc tạm dừng được đưa ra sau khi còn nhiều ý kiến khác nhau về tên gọi mới. Một số tên gọi mới cho xã sau khi sáp nhập được đề xuất là: Quỳnh Phú, Quỳnh Hương, Quỳnh An, Đôi Hậu. Theo kế hoạch, huyện Quỳnh Lưu sẽ có 17 xã sáp nhập thành 8 đơn vị hành chính mới. Tuy nhiên, do còn vướng mắc về tên xã sau sáp nhập nên địa phương này đã tổ chức lấy ý kiến cử tri của 15/17 xã, riêng 2 xã Quỳnh Đôi và Quỳnh Hậu chưa thực hiện được việc lấy ý kiến của người dân.

Tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa I, khi trả lời chất vấn của các đại biểu Trần Đình Tri, Khuất Duy Tiến, Xuân Thủy đề nghị một Chính phủ liêm khiết, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thẳng thắn bày tỏ: “... Chính phủ đã hết sức làm gương. Và nếu làm gương không xong, sẽ dùng pháp luật mà trị những kẻ ăn hối lộ - đã trị, đương trị và sẽ trị cho kỳ hết”.

2 phút

2 phút

Truyền hình Quốc hội Việt Nam trân trọng giới thiệu những bức hình quý về chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên cương vị nguyên thủ Quốc gia nhân 78 năm sự kiện lịch sử này.

3 phút

3 phút

Truyền hình Quốc hội Việt Nam trân trọng giới thiệu những nội dung còn đầy tính thời sự của tham luận “Về vấn đề đặt tên xã, thôn, xóm” năm 1961 của đại biểu Quốc hội Hoài Thanh.

3 phút

3 phút

Nhân kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890), Truyền hình Quốc hội Việt Nam chia sẻ câu chuyện thú vị về bức ảnh đen trắng chụp 2 em bé Đặng Minh Châu và Vũ Thu Giang dâng hoa tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh do Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Đăng Định thực hiện năm 1953. Bức ảnh sau này được phóng to làm tranh cổ động và in thành tem.

3 phút

3 phút

Bài viết đề xuất

hinh anh tac gia

Truyền hình Quốc hội Việt Nam

Phản hồi
Liên quan
Liên quan
Mới nhất
Báo cáo phản hồi này
0 trả lời
Ẩn trả lời
Trả lời
Báo cáo phản hồi này
0