Diễn biến Hội nghị Genève 1954 qua nhật ký Bộ trưởng Phan Anh

Là một trong 5 thành viên lãnh đạo phái đoàn Việt Nam tại Hội nghị Genève 1954, Bộ trưởng Phan Anh thường xuyên viết nhật ký. Diễn biến hội nghị qua nhật ký của ông chi tiết và chân thực. Kỷ niệm 70 năm Hội nghị Genève (1954 – 2024), được sự đồng ý của gia đình, Truyền hình Quốc hội Việt Nam xin giới thiệu một số nội dung được ghi lại trong nhật ký (*).

Ngày 7/5/1954:
Sáng hôm nay, nghe tin là tối hôm qua có cuộc đánh mạnh ở Điện Biên Phủ. Rồi chiều nay, hồi 5 giờ, một anh em phòng báo chí vào báo cáo: có nhà báo đến hỏi rằng: "Thủ tướng Pháp vừa tuyên bố Điện Biên Phủ thất thủ. Vậy, ý kiến các ông thế nào?". Một lúc nữa, thì tin các đài đều cho biết là Điện Biên Phủ đã được giải phóng… Anh em vỗ tay ran. Vỗ tay nhiều, lâu. Anh Tô (đồng chí Phạm Văn Đồng - PV) rủ anh em xuống phòng ăn uống rượu mừng. Nâng chén, ai cũng hồi hộp…

Trưởng đoàn Phạm Văn Đồng tại phòng làm việc. Ảnh: NSNA Vũ Năng An.

Lúc này, ở nhà - Bác, anh em như thế nào? Trần Công Tường (vốn thích rượu), vừa ngồi viết văn kiện với mình vừa nói: “Chắc ở nhà, thế nào Bác cũng mở một chai Sâm banh!”.
Mình kể lại cho Tường nghe chuyện hôm qua ở bữa tiệc, Ngoại trưởng Molotov nhận được thư của Eden (Ngoại trưởng Anh - PV) xin hoãn Hội nghị. Tường nói: "Đúng rồi, anh ạ. Vì, Bidault (Trưởng đoàn Pháp - PV) nó biết tin Điện Biên Phủ, nên nó thấy chậm quá rồi. Nó không có hy vọng gì nữa, nên nó không nóng đòi họp sớm nữa". Tường cười nói tiếp: "Thế là chuyện nó biết tin thắng trận của mình trước chúng mình. Nó nắm tình hình nhanh hơn mình". Mình trả lời: "Nó nắm tình hình, nhưng mình nắm chính nghĩa". Anh em nhìn nhau, cùng cười. 

Tòa nhà Palais des Nations – nơi họp Hội nghị Genève 1954. Ảnh: Tư liệu gia đình Nhà ngoại giao Hoàng Nguyên.

Ngày 8/5/1954:
16 giờ 30, Hội nghị Genève họp, khai mạc về vấn đề Đông Dương. Họp ở Palais des Nations (​​khu phức hợp, nơi hội họp và trụ sở của nhiều tổ chức thuộc Liên Hiệp Quốc ở Châu   u - PV), phòng V.
16 giờ 10 ở nhà ra đi - Xe đoàn ta cắm cờ đỏ sao vàng. 16 giờ 20 đến nơi. Xe vào thẳng trong sân, qua các đường nhỏ trong vườn, rồi đến nơi hội họp. Xuống xe, đã có anh Nguyễn Thanh Hà (thư ký của phái đoàn) ra đón anh em vào buồng riêng để đợi… 
Năm phút sau đến giờ họp. Người từ các buồng đi ra phòng họp khá đông. Đến hàng trăm. Qua cửa phòng họp, trình giấy. Vào phòng họp, ai vào bàn nấy, không bắt tay nhau. Có 9 bàn bày thành hình bầu dục, theo thứ tự A, B, C,… 
Buổi này, Eden chủ tọa (với kinh nghiệm ngót 30 năm trên trường ngoại giao). Mở đầu, Eden trao lời ngay cho Bidault. Bidault nói xong đến lượt đoàn ta, cả cử tọa chăm chú. Ai cũng đeo máy nghe vào để nghe, nhưng thất vọng. Anh Tô nói tiếng Việt (đế quốc tưởng ta nói tiếng Pháp), Hoàng Nguyên dịch ra tiếng Pháp. Thế là lần đầu tiên tiếng Việt Nam vang trong Hội nghị quốc tế.

Phó Thủ tướng - Trưởng đoàn Phạm Văn Đồng và Bộ trưởng Phan Anh tại Hội nghị Genève 1954. Ảnh: Tư liệu gia đình Bộ Phó Chủ tịch Quốc hội - Bộ trưởng Phan Anh (1911 – 1990).

Ngày 13/5/1954:
Chiều nay, ăn cơm với phái đoàn Triều Tiên. Có một cảm giác đặc biệt: đồng cảnh, đồng tình. Anh em ngang với nhau, nói chuyện thoải mái cởi mở, từ chuyện chính trị đến những chuyện thiên nhiên: chuyện voi, chuyện cọp, chuyện trâu, chuyện rắn… từ 7 giờ đến 11 giờ mà không dứt. Lúc ra về, tưởng còn sớm. Đặc biệt là có những đĩa hát Triều Tiên: nghe như là hát chèo của ta. Các anh em Triều Tiên cố ý đưa những bản hát cổ điển ấy ra để gây cho anh em một mối cảm tình sâu sắc với nền văn hoá dân tộc của một nước đồng văn. Thật là buổi họp ấm cúng.

Ngày 21/5/1954:
Ngày 21, họp phiên thứ 8, gay go. Lúc đầu khai mạc thì hầu như bế tắc. Cuộc thảo luận kéo dài, không khí chán nản, mỏi mệt. Nhưng, nhờ sự điều khiển của ông Molotov mà đi tới kết quả. Những lúc này, thấy rõ vai trò của người ngoại giao biết nắm thời cơ…
Hôm sau, ra tuyên bố: "Không có gì mới". Pháp, Anh trái lại, công nhận là có một bước tiến bộ.

Ngày 22/5/1954:
Được nghỉ, cùng anh Tô, [Trần Công] Tường đi chơi vườn hoa, bên cạnh hồ Leman. Cảnh hồ đẹp, êm đềm, tươi sáng...

Ngày 23/5/1954:
Hôm nay Chủ nhật, dậy sớm, 4 giờ 30… Đương viết thì anh Tô ở phòng bên cạnh đưa sang cho mình cốc sữa. Thật là cảm động. Trong giờ phút này, cả trong nhà, chỉ có hai người thức. Anh Tô biết mình đã dậy. Cốc sữa anh đưa là cả một tấm tình. Hiu quạnh sao được! Có mối tình của bạn bè, của đồng chí. Có nhiệm vụ mà nhân dân giao cho. Có lòng tin cậy mà "nhân dân gửi gắm cho cán bộ", bao nhiêu hình ảnh trong trẻo khác, trên hết là hình ảnh của Bác luôn luôn trước mắt mình, hiu quạnh sao được!
(…)

Bộ trưởng Phan Anh (thứ 2 từ trái qua phải) tiếp GS Hoàng Xuân Hãn (thứ 2 từ phải qua trái) tại Genève - Thuỵ Sỹ tháng 5/1954. Ảnh: Tư liệu THQHVN.

Ngày 7/7/1954:
Mấy hôm gần đây, tin bên nhà, dồn dập tới, các báo đăng trang nhất những tin tức Điện Biên Phủ. Một lần nữa, dư luận (cả dư luận ở Genève) tập trung vào Việt Nam, vào phái đoàn của ta. Thậm chí nhà chức trách ở Genève phải tăng thêm cảnh binh để bảo vệ đoàn ta! Xe ta đi ra, cắm cờ. Thiên hạ nhìn với nét mặt thiện cảm, hoan hỉ. Cảnh binh, chào răm rắp: chào vì lễ nghi ngoại giao, nhưng qua cái chào đó, ta cũng cảm thấy một tấm tình cảm phục. 
Tờ báo Thuỵ Sĩ (không phải là một tờ tiến bộ), mà khi đăng tin Điện Biên Phủ đã nói rằng: “Điện Biên Phủ là một bài học phấn khởi cho những nước nhỏ, như nước Thuỵ Sĩ ta"./.

(*) Trích từ cuốn “Luật sư Phan Anh" (Nxb Công an Nhân dân, 2011). 

 

Tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa I, khi trả lời chất vấn của các đại biểu Trần Đình Tri, Khuất Duy Tiến, Xuân Thủy đề nghị một Chính phủ liêm khiết, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thẳng thắn bày tỏ: “... Chính phủ đã hết sức làm gương. Và nếu làm gương không xong, sẽ dùng pháp luật mà trị những kẻ ăn hối lộ - đã trị, đương trị và sẽ trị cho kỳ hết”.

2 phút

2 phút

Truyền hình Quốc hội Việt Nam trân trọng giới thiệu những bức hình quý về chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên cương vị nguyên thủ Quốc gia nhân 78 năm sự kiện lịch sử này.

3 phút

3 phút

Truyền hình Quốc hội Việt Nam trân trọng giới thiệu những nội dung còn đầy tính thời sự của tham luận “Về vấn đề đặt tên xã, thôn, xóm” năm 1961 của đại biểu Quốc hội Hoài Thanh.

3 phút

3 phút

Nhân kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890), Truyền hình Quốc hội Việt Nam chia sẻ câu chuyện thú vị về bức ảnh đen trắng chụp 2 em bé Đặng Minh Châu và Vũ Thu Giang dâng hoa tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh do Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Đăng Định thực hiện năm 1953. Bức ảnh sau này được phóng to làm tranh cổ động và in thành tem.

3 phút

3 phút

Bài viết đề xuất

hinh anh tac gia

Truyền hình Quốc hội Việt Nam

Phản hồi
Liên quan
Liên quan
Mới nhất
Báo cáo phản hồi này
0 trả lời
Ẩn trả lời
Trả lời
Báo cáo phản hồi này
0